שרייב אָן גרייזן/אויסגאַבע B

פֿון װיקיביבליאָטעק
קפיצה לניווט קפיצה לחיפוש
שרייב אָן גרייזן
שרייבּ אָן גרייזן
מחבר:מאַקס וויינרייך
אויסגאַבע:ווילנע, 1926
פאַרלאַג:יעקב שאַבאַד
סקאַנירטע ווערסיע אין Internet Archive:nybc211528
די צאָל זייטן:63
אַלע בענד:


׳ויסגאַבּע B: פאַרן פּוילישן דיאַלעקט

שרייבּ אָן גרייזן

אַ האַנטבּיכל פאַר אַלע וואָס ווילן ריכטיק

אויסלייגן יידיש און ספּעציעל די העבּרעאישע

עלעמענטן אין דער יידישער שפּראַך



צונויפגעשטעלט פון

ד״ר מאַקס וויינרייך



אַרויסגעבּער: יעקב שאַבּאַד

ווילנע 1926


↤ 2

Copyright 1926 by J. Shabad



"SZRAJB ON GRAJZN"



poradnik ortograficzny
d-ra M. M. WEINREICHA
Wilno 1926.‎‏





Druk. Sp. Wytw., Gdańska 3.‎‏

↤ 3


בּאַגרינדונג

1. דער צוועק פון דעם האַנטבּיכל איז אַ ריין פּראַקטישער. עס וויל ניט ווייזן קיין נייע וועגן אין דער אָרטאָגראַפיע, נאָר אויסלערנען שרייבּן ווי ס׳געהער צו זיין לויט די כּללים, וואָס זיינען אָנגענומען בּיי היינטיקן טאָג אין אַלע יידישע שולן, בּיים גרעסטן טייל בּוכדרוקער, בּיי אַ גרויסן טייל צייטונגען און אין פּריוואַטן געבּרויך פון דער אינטעליגענץ. אין די פאָרמולירונגען האָבּ איך זיך געלאָזט פירן איבּערהויפּט פון מיין אייגענער פּראַקטיק.

2. דער איצטיקער יידישער אויסלייג איז בּעצם זייער אַ פּשוטער. די גרויסע שוועריקייט נעמט זיך נאָר פון דעם, וואָס פאַר אַ וויכטיקן בּאַשטאַנדטייל פון דער שפּראַך, פאַר די ווערטער פון העבּרעאישן אָפּשטאַם, ניצן מיר נאָך בּיז היינט דעם העבּרעאישן אויסלייג. עס גילטן, הייסט עס, אין אונזער אָרטאָגראַפיע צוויי בּאַזונדערע פּרינציפּן: בּיים שרייבּן די ניט⸗העבּרעאישע עלעמענטן לאָזן מיר זיך פירן כּמעט דורכאויס פון דער אויסשפּראַך (פאָנעטישער פּרינציפּ); צו די אַזוי גערופענע „העבּראַאיזמען” גייען מיר צו, פאַרקערט, מיט אַ ריין היסטאָרישער מאָס: מיר שרייבּן ניט לויט דער אויסשפּראַך, נאָר ווייל אַזאַ שרייבּונג איז אונז געבּליבּן בּירושה פון אַמאָל. ממילא מוז מען די צוויי בּאַזונדערע אויסלייג⸗שיטות בּאַנעמען יעדערע אויף איר בּאַזונדער ↰ 4 שטייגערן פאַר די ניט⸗העבּרעאישע עלעמענטן שטעלן מיר אויף כּללים, פאַר די העבּרעאישע מוז מען געדענקען ווערטער.

3. אַ פּשוט העבּרעאיש ווערטערבּוך, אָדער אַפילו אַ ספּעציעלע רשימה פון די העבּרעאישע ווערטער אין יידיש, קען אָבּער ניט דינען פאַר קיין אָרטאָגראַפיש הילפסמיטל; ווייל פון וואַנען קען דער זוכנדיקער וויסן, אַז awle דאַרף עד זוכן אונטער ע און ניט אונטער א, efšor אונטער א און ניט אונטער ע, srajfe אונטער ש און ניט אונטער ס, kojdem אונטער ק און ניט אונטער כּ? שוין אָפּגערעדט פון ווערטער ווי krišme,‏ mercešem,‏ munešach, וואָס האָבּן אינגאַנצן געבּיטן זייער אויסשפּראַך לגבּי העבּרעאיש. עס איז קלאָר, אַז אַ ממשותדיק הילפסמיטל קען זיין בּלויז אַזאַ אָרטאָגראַפיש ווערטערבּוך, וואָס שטעלט אויף די ווערטער אין אָן אַלף⸗בּית לויט דער יידישער אויסשפּראַך.

4. מען וואָלט געקענט גיין אויך מיט דעם גאַנג, אַז מען זאָל די ווערטער שרייבּן פריער פאָנעטיש (סרייפע, עפשער, אַוולע) און לעבּן דעם אַוועקשטעלן די אָנגענומענע שרייבּונג, אָבּער די היינטיקע פּעדאַגאָגישע פּסיכאָלאָגיע האָט אויסגעפונען, אַז דאָס אויסלערנען זיך קאָרעקט שרייבּן איז געבּויט איבּערהויפּט אויף בּאַשאַפן ריכטיקע זע⸗איינדרוקן. וואָלטן מיר פאַרן תּלמיד אַוועקגעשטעלט אַזעלכע שורות, ווי

סרייפע שרפה
עפשער אפשר

וואָלט דאָס שפּעטער, ווען ער וואָלט זיך געפּרואווט דערמאָנען דעם אויסלייג פון srajfe, געבּראַכט צו אַ גרויסן פּלאָנטער. פאַר זיינע אויגן וואָלטן אויפגעשטאַנען צוויי גאַנץ גלייכע וויזועלע בּילדער, סרייפע און שרפה, און ער וואָלט ניט געוואוסט וואָסערס צו נעמען; עס ↰ 5 וואָלטן אויך נאָך מעגלעך געוואָרן צווישנקאָמבּינאַציעס, ווי מיר טרעפן זיי בּיי „פופציקפּראָצענטיקע עמי⸗הארצים”: שרייפה, סרפה אאַז״וו.

5. דאָס איז געווען דער גרונד, פאַרוואָס איך בּין געקומען צום בּאַשלוס, אַז מען מוז אויסקלייבּן די לאַטיינישע אותיות פאַר אַ שליסל. יעמאָלט האָבּן מיר בּיידע מעלות: אי מען קען אויפשטעלן דעם סדר פון די ווערטער לויט זייער אויסשפּראַך, אי דער איינדרוק פונם שריפט⸗בּילד ווערט ניט פאַרטומלט דורך זייטיקע פאָרשטעלונגען. דערבּיי זיינען בּיי די לאַטיינישע וואָרטבּילדער ניס דורכגעפירט קיין שטרענגע פאָנעטישע פּרינציפּן; דער איינציקער פּרינציפּ איז: אונטערשפּאַרן דעם זכּרון פון תּלמיד.

6. איין שוועריקייט קומט יאָ אַרויס: „סרייפע” וואָלט געקלעקט פאַר אַלע דיאַלעקטן, ליטווישע וואָלטן דאָס געלייענט srejfe און די פּוילישע srajfe, פּונקט ווי „לייגן” בּאַטייט לויטן דיאַלעקט אי lejgn, אי lajgn. מוז מען, הייסט עס, האָבּן בּאַזונדערע אויסגאַבּעס פאַר ליטווישע און פאַר פּוילישע יידן; אָבּער דאָס איז שוין אַ פראַגע פאַרן פאַרלעגער, ניט פאַרן בּאַנוצער פון דעם בּיכל.

7, ריכטיק שרייבּן די העבּראַאיזמען קען מען זין אויסלערנען נאָר דורך דעם, וואָס מען זעט וואָס אָפטער דאָס ריכטיקע שריפטבּילד פאַר די אויגן. דעריבּער דאַרף דער תּלמיד וואָס אָפטער בּאַנוצן דאָס דאָזיקע בּיכל, בּיז וואַנען ער וועט שוין זיין אינגאַנצן זיכער און וועט זיך מער אין אים ניט נייטיקן. בּיי יעדער שריפטלעכער אַרבּעט, אויך אין קלאַס, דאַרף דער תּלמיד אַהער אַריינקוקן, און אויבּ ניט יעדערער איז אימשטאַנד זיך דאָס איינצושאַפן, זאָל כאָטש דער לערער אויף זיין טישל האָבּן אַזאַ בּיכל און ערלויבּן יעדערן צו כאַפּן אַ קוק אַריין.

↤ 6


אויסלייג⸗כּללים פאַר די ניט⸗העבּרעאישע עלעמענטן

1. מען שרייבּט ניט צוויי פונאיינע אותיות: אַלע, זוּמער, בּרענען (ניט אַללע, זוממער, בּרעננען). אויסנאַמען: א) בּשעת דער לעצטער אות פונם פאָדערטראַף איז דערזעלבּער, ווי דער ערשטער טראַף פון שורש: אייננעמען, אויססדרן, אָפּפּטרן, אויפפרעסן, פאַררייסן (ניט איינעמען, אָפּטרן אאַז״וו); בּ) בּיי אַ טייל פרעמדע פאַמיליע⸗נעמען: פרידריך שיללער.

2. קיין שטומע ע און ה שרייבּט מען ניט אינמיטן וואָרט: ליבּע (ניט ליעבּע), זון (ניט זוהן), אויך ניט אין לעצטן טראַף: טראָגן דעם לאַנגן שטעקן. בּלויז אין די הויפּטוואָרטפאָרמען און צייטוואָרטפאָרמען (ניט בּיי אַדיעקטיוון!), וואו —נג—, —נק—, —מ— און —נ— אין אויסלאָז פון שורש בּאַגעגענען זיך מיט אַ —ן פון דער ענדונג, דאַרף מען פאַרן —ן אַריינשטעלן אַ ע. אַלזאָ: שטאַנגען, געדאַנקען, בּלוּמען, טוּנען, זינגען, זינקען, נעמען, שיינען (ניט זינקן, זינקן אאַז״וו).

↤ 7

3. די ווייכקייט פון אַ קאָנסאָנאָנט ווערט אין פרעמדווערטער ניט בּאַצייכנט דורך קיין י: עקזעמפּלאַר, עוואָלוציע, נעגאַטיוו.

4. די ענדונג —יק אין בּייווערטער (אַדיעקטיוון) ווערט קיין מאָל ניט געשריבּן מיט אַ ג. אַלזאָ: וויכטיק, האַסטיק, מעכטיק. ווערט פון אַזאַ בּייוואָרט אַ הויפּטוואָרט דורך צוגעבּן דעם סופיקס —קייט, איז שרייבּט מען (לויט כּלל 1) נאָר איין ק: וויכטיקייט, האַסטיקייט, מעכטיקייט.

5. די ענדונג —עך ווערט אַלעמאָל געשריבּן מיט ע, סיי אין בּייווערטער: גליקלעך, שרעקלעך, שוואַכלעך. סיי אין פאַרקלענער⸗פאָרמען פון הויפּטווערטער: מיידלעך, בּרעקלעך, יינגלעך.

6. פאַר —נג און —נק שרייבּט מען ניט קיין יי, נאָר ע, אַלזאָ שטרענג, קרענק, ענגלאַנד.

7. ייד, יינגל אאַז״וו ווערן געשריבּן מיט צוויי יודן.

8. מענטש, בּענטשן, ווינטשן אאַז״וו ווערן געשריבּן מיט טש.

9. די. פאָדערטראַפן בּאַ—, פאַר—, אַנט— ווערן אַלעמאָל געשריבּן מיט אַ: בּאַנעמען פאַרגעסן, אַנטלויפן; אָבּער ענדגילטיק, ווייל ס׳האָט ניט צום פאָדערטראַף אַנט—, נאָר ס׳נעמט זיך פון ענד+גילטיק.

↤ 8

10. די אויבּנגעבּראַכטע כּללים זיינען אָנגענומען פון אַלעמען; אָפּטרעטן פון זיי הייסט מאַכן אַ גרייז. פאַראַן אָבּער אייניקע פראַגן פון דער אָרטאָגראַפיע, וואָס זיינען נאָך ניט ענדגילטיק בּאַשלאָסן:

א) מען מעג שרייבּן סיי רואיק, וואו פּרואוון, סיי רוּיק, וווּ, פּרוּוון (אָבּער ניט פרובן).

בּ) מען מעג שרייבּן סיי האַלז, גאַנז, פענסטער, סיי האַלדז, גאַנדז, פענצטער.

ג) די דאָזיקע פרייקייט בּלייבּט, בּיז וואַנען די קענערס וועלן זיך אַלע צוזאַמענקומען און בּאַשליסן; אָבּער זאָל יעדער איינער האָבּן אין זינען, אַז מען דאַרף זיין אויסגעהאַלטן אין איין שיטה: אַהער אָדער אַהין — ניט שרייבּן אין איין זאַץ אַזוי און אין צווייטן אַנדערש.

11. סיי צו די ניט⸗העבּרעאישע, סיי צו די העבּרעאישע עלעמענטן איז שייך די פראַגע פון אַפּאָסטראָף (׳). ער ווערט ניט געבּרויכט אויף אָפּצוטיילן ענדונגען: שיינדלס, חנהס, פּרצעס, שלום⸗עליכמס (ניט שיינדל׳ס אאַז״וו). ער ווערט ניט געבּרויכט אויף אָפּצוטיילן די העבּרעאישע בּאַשטאַנדטיילן פון וואָרט פון די ניט⸗העבּרעאישע: בּאַגנבענען, כּלבּוניק, אויסמוסרן (ניט בּאַ׳גנב׳ענען אאַז״וו.).

יאָ געבּרויכט ווערט דער אַפּאָסטראָף נאָר אויף אָפּצוטיילן צוויי בּאַזונדערע ווערטער, וואָס ↰ 9 איינס פון זיי איז געקירצט: ס׳וואַסער (=דאָס וואַסער), ס׳רעגנט (=עס רעגנט). אויך דאָ איז פאַראַן אַן אויסנאַם: צונויפגיסונגען פון אַ פּרעפּאָזיציע מיטן אַרטיקל ווערן געשריבּן אָן אַן אַפּאָסטראָף: אויפן, פונם, אונטערן, בּיים.

[די קירצונגען: ר׳האָט (=ער האָט), האָט׳ן (=האָט אים) זיינען ניט אָנגענומען אין דער ליטעראַרישער שפּראַך און קאָנען בּאַנוצט ווערן סיידן אויף איבּערצוגעבּן פּינקטלעך די אויסשפּראַך פון אַ פּוילישן יידן.]

↤ 10


אומבּאַדינגט איבּערלייענען:


š בּאַטייט ש (פּויליש sz, דייטש sch, ענגליש sh).

c בּאַטייט צ ווי אין פּויליש.

z בּאַטייט ז ווי אין פּויליש, פראָנצייז אאַז״וו.

דער לאַנגער a (ייַ) איז בּאַצייכנט דורך aa, דער לאַנגער o דורך oo; די לענג בּיי אַנדערע וואָקאַלן איז געבּליבּן ניט⸗בּאַצייכנט.

צווישן דעם האַרטן און ווייכן ל (פּויליש: l און ł) און די צוויי מינים יִ (פּויליש i און y) איז קיין אונטערשייד ניט געמאַכט.

די ענדונג or- און och- (חבר, גלח) איז געגעבּן לויט דער וואַרשעווער אויסשפּראַך.

דער פּלוראַל פון די הויפּטווערטער איז געגעבּן נאָר דאַן, ווען עס בּייט זיך די שרייבּונג נאָך חוץ דער ענדונג ⸗ים אדער ⸗ות (בּקי — בּקיאים אאַז״וו).

↤ 11


ווערטערבּוך פון העבּראַאיזמען
אבּא Abe
אַחר⸗המעשה acher-hamaase
אַחשורוש achešwajreš
אַכילה achile
אַכלען achlen
אַחריות achrajes
אַכסניא achsanje
אַכזר achzor
אַכזריות achzurijes
אַדרבּא aderabe
עד⸗היום ad-hajem
אַדמה adume
אַפיקומן afikojmen
אַגב,⸗אורחא agew,-orche
אגודה agide
אַגודת⸗ישראל agides-jisruel
עגונה agine
עגמת⸗נפש agmes-nejfeš
אַגדה agude
עצה ajce
איכות ajches
עדה ajde
עדות ajdes
עגל ajgl

↤ 12

אימה ajme
עין⸗הרע ajn-hore
עירוב ajrew
עת⸗צרה ajs-cure
עסק ajsik
אבר ajwor
עקיבא akiwe
אַכּלל aklal
עקשן akšn
עקרה akure
על⸗חטא al-chajt
אַלף⸗בּית alef-bajs
אַלכּסנדר, אַלעקסאַנדער aleksander
הלמאַי alemaa
הלוואַי alewaa
עליה alie
עלילת⸗דם aliles-dam
על⸗כּל⸗פּנים al-kol-punim
אַלמן almen
אַלמנה almune
על⸗פּי al-pi
עם⸗האָרץ am-hurec
אַנדרוגינוס androjgenes
אַני⸗מאַמין ani-maamin
עניוות aniwes
הנאָה anue

↤ 13

אַפּיקורס apikojres
אַפּוטרופּס apotropes
אַפּשיטא apšite
אַפּנים apunim
אַרבּע⸗כּנפות arbe-kanfes
אַריה arje
אַהרון arn
אַסרן asern
עסקן askn
הוספה asufe
עשירות ašires
אַשכּנזיש aškenaziš
אַשמדאַי ašmedaa
אַוודאי awade
אַבדה awajde
העוויה awaje
עברה awajre
אַויר awer
עוולה awle
אברהם awrum
עזות,⸗פּנים azes,-punim
אַזהרה azhure
עזריאל azril


בּדחן Badchn
בּינו⸗לבּינו bajne-lebajne

↤ 14

בּין⸗השמשות bajn-hašmušes
בּין⸗הזמנים bajn-hazmanim
בּעת b’ajs
בּית⸗עלמין bajs-almen
בּית⸗הקברות bajs-hakwures
בּית⸗המקדש bajs-hamikdeš
בּית⸗עולם bajs-ojlem
בּקשה bakuše
בּעל⸗הבּית, בּעלי⸗בּתּים; בּאַלעבּאָס, בּאַלעבּאַטים balbus, balbatim
בּעל⸗חי, בּעלי⸗חיים bal-chaa, bale-chajim
בּעל⸗עגלה, בּעלי⸗עגלות balegule, -es
בּעלן baln
בּעל⸗שם,⸗טוב (בּעש״ט) bal-šem,-tow
בּאַריכות b’ariches
בּר⸗כּוכבא bar-kochwe
בּר⸗מצוה, ⸗מינן bar-micwe, -minen
בּתיה basje
בּת⸗יחידה bas-jechide
בּת⸗קול bas-kol
בּת⸗מלכּה bas-malke
בּת⸗שבע bašejwe
בּטלן batlen
בּכור bchor
בּצלאל becalel
בּחרם bechajrem

↤ 15

בּכן bechen
בּחוש bechiš
בּדעה bedaje
בּפירוש befajreš
בּהדרגה behadruge
בּהמה behajme
בּהסכם beheskem
בּהלה behule
בּגד bejged
בּערך b’ejrech
בּקיצור bekicer
בּכּיוון bekiwn
בּכּוח bekojach
בּכּבוד bekuwed
בּמילא bemajle
בּמשך bemejšech
בּן,⸗בּית, בּני⸗בּית ben,-bajis, bnaj-bajis
בּן⸗ציון ben-cien
בּנאמנות benemunes
בּנמצא benimce
בּן⸗עיר, ⸗יחיד ben-ir, -juchid
בּנוגע benojgaje
בּריה berje
בּראש beroš
בּית⸗מדרש, בּתּי⸗מדרשים bes-medreš, bute-medrušim

↤ 16

בּסוד besod
בּתוכם besojchem
בּשעת bešas
בּשעתּו bešatoj
בּשום אופן bešim-ojfn
בּשותּפות bešitfes
בּעש״ט bešt
בּשלום bešulem
בּטבע betejwe
בּזה⸗הלשון bezej-halušn
בּית⸗דין bezn
בּגידה bgide
בּכדי bichdaj
בּכלל bichlal
בּפרט bifrat
בּגנבה bignajwe
בּיחידות bijechides
בּיכולת bijechojles
בּירושה bijeriše
בּלבּול bibul
בּימה bime
בּמקום bimkojm
בּמזומנים bimzimunim
בּנין binien
בּנימין binjumin
בּושה biše

↤ 17

בּשלימות bišlajmes
בּטוח bitiach
בּיטול bitl
בּתּנאַי bitnaa
בּטחון bituchn
בּזיון bizujen
בּלי⸗ספק bli-sufik
בּודק זיין bojdik zaan
בּוגד bojged
בּולט bojlet
בּורא bojre
בּורר bojror
בּרכיה brachje
בּרירה brajre
בּריאה brie
בּרית bris
בּרוגז brojgez
בּרכה bruche
בּתולה bsile
בּשורה bsire
בּשמים bsumim
בּבּא⸗מעשה bube-maase
בּחור buchor
בּקי,⸗יאים buki, bekiim
בּרוך⸗הבּא burchabe
בּרוך,⸗הבּאָ, ⸗השם buroch,-habu, -hašem

↤ 18

בּשר⸗ודם buser-wedom
בּטל butl


צער,⸗בּעלי⸗חיים Caar,-bale-chajem
צד, צדדים cad, cdudim
צדיק cadik
צלם cajlem
צלאל calel
צוואה cawue
צדקה,⸗גדולה cduke,-gdojle
צמח cejmoch
ח״י chaa (18)
חד⸗גדיא chad-gadje
חדר chajder
חיה,⸗רעה chaje,-rue
חיות chajes
חפץ chajfec
חיל chajil
חיים chajim
חיונה chajine
חלב chajlew
חלק chajlik
חן,⸗נעוודיק chajn,-newdik
חרם chajrem
חשק chajšik
חל זיין chal zaan

↤ 19

חלאת chalaas
חלה chale
חלף chalef
חול⸗המועד chalemojd
חלוקה chalike
חלשות chalušes
חמשה⸗עשר בּשבט chamišusor-bišwat
חמור chamor
חנניה chananje
חנה chane
חנפענען chanfenen
חנוכּה chanike
חרוסת charojses
חרפּה charpe
חרטה charute
חתונה chasene
חתמענען chasmenen
חס⸗וחלילה chas-wechulile
חס⸗ושלום chas-wešulem
חווה chawe
חבר chawor
חברותא, ⸗תּות chawrise, -es
חזרן chazern
חזן chazn
חזיר chazor
חזקה chazuke

↤ 20

חצות chcos
חסד chejsed
חניפה chenife
חשבּון chešbn
חשון chešwn
חטא chet
חברה⸗קדישא chewre,-kedojše
חוץ chic
חוצפּה chicpe
חידוש chideš
חיות chies
יחיאל chil
חילוף chilef
חילוק chilek
חילול,⸗השם chilel,-hašem
חומש chimeš
חופּה chipe
חסרון chisurn
חוש chiš
חקירה chkire
חכמה chochme
חגא choge
חודש, חדשים chojdeš, chadušim
חוקר⸗ודורש זיין chojker-wedojreš zaan
חול,⸗המועד chojl,-hamojed
חולה, חולאָים chojie, chalujim

↤ 21

חומר chojmor
חונף chojnef
חושך chojsech
חושד זיין chojšed zaan
חוב chojw
חוזק chojzik
חוק chok
חורבּן chorbn
חורבה chorwe
חסידות chsides
חתימה chsime
חשד chšad
חשיבות chšiwes
חצוף chucef
חכם,⸗בּלילה chuchem,-balaale
חלום chulem
חלוץ chulic
חלילה,⸗וחס chulile,-wechas
חמץ chumec
חנה chune
חרוב churew
חסיד chusid
חתן chusn
חסר⸗דעה chusor-daje
חשוד chušed
חשוב chušew

↤ 22

ציבּור cibor
ציצה cice
ציון cien
צו⸗להכעיס cilehaches
ציוניזם cionizm
צפּורה cipojre
צורה cire
צביה ciwje
צנועה cnie
צניעות cnies
צדוק cudik
צפון cufn
צרה cure
צבי cwi
צביעות cwies
צבועיאַק cwijak


דאגה Daage
דבּרן dabern
דחקות dachkes
דעה daje
דין dajen
דפק dajfik
דלות dales
דלפן dalfn
דם,⸗שונא dam,-sojne

↤ 23

דרדקי⸗מלמד dardeke-melamed
דרשענען daršenen
דת das
דווקא dawke
דהיינו dehaane
דרך,⸗ארץ dejrech,-ejrec
דניאל deniel
דבּוק dibek
דוכנען dichenen
דקדוק dikdik
דמיון dimjen
דינה dine
דין,⸗תּורה din,-tojre
דין⸗וחשבּון din-wechešbn
דירה dire
דן don
דור dor
דוב dow
דרשה druše
דרום durem
דבר⸗אַחר duwer-acher
דוד duwid
דבקות dwajkes
דבורה dwojre

↤ 24



אפשר Efšor
עצם ejcem
ערך ejrech
ארץ⸗ישראל ejrec-jisruel
ערב ejrew
אבן⸗טוב ejwn-tow
אלחנן elchunen
אלול eiel
אליעזר eliezor
אליה, אלי elje
אליהו,⸗הנביא eljuhi,-hanuwi
אמת emes
אמונה emine
אתרוג esreg
אסתּר,⸗תּענית ester,-tunes
אביון ewjen
עזרת⸗נשים ezras-nušim
עזרא ezre


אפרים Frojim


גאווה Gaawe
גבּאי gabe
גבּאות gabues
גדלות gadles
גירוש gajreš

↤ 24

גלח galoch
גם⸗אַתּם gam-atem
גן⸗עדן gan-ajdn
גנב ganew
גשמיות gašmies
גבריאל gawriel
גזלן gazlen
גדליה gedalje
גדולה gedile
קדחת geduches
גיהנום gehenem
גמטריא gematrie
גמרא gemure
גנבה genajwe
כּפּרה gepure
גר ger
גרשון geršn
גסיסה gesise
גט get
גביר gewir
גבורה gewire
גזלה gezajle
גזרה gezajre
גבּור gibor
גוף gif
גופא gife

↤ 26

גאולה g’ile
גלגול gilgl
גוזמא gizme
גמילות⸗חסד gmiles-chejsed
גואל gojel
גולם gojlem
גורל gojrl
גוסס gojses
גובר זיין gojwor zaan
גוזר זיין gojzor zaan
גוי goo
גרושה griše
גדול gudl
גאון guen
גלות gules
גרוש gureš
גזר,⸗דין gzar,-din


הכנעה Hachnue
הכנסה hachnuse
הכנה hachune
הצלחה hacluche
הפסקה hafsuke
הפטורה haftojre
הגם hagam
הגדה hagude

↤ 27

היפּך hajpech
הקדמה hakdume
הלבּשה halbuse
הלוואה halwue
המצאה hamcue
המון hamojn
הנהגה hanhuge
הנחה hanuche
הנאה hanue
הרגענען hargenen
הריגה harige
התחלה haschule
השכּלה haskule
הסכּמה haskume
התראה hasrue
השגה hasuge
השם⸗יתבּרך hašem-jisburoch
השגחה hašguche
השפּעה hašpue
השערה hašure
התּקוה hatikwu
העוויה hawaje
הבדלה hawdule
הבטחה hawtuche
הפקר hefkor
הקדש hegdeš

↤ 28

המשך hemšech
הן,⸗והן hen,-wehen
הסכּם heskem
הספּד hesped
היזק hezik
הלכות hilches
הלל hilel
התחייבות hischajewes
התלהבות hislaawes
התפּעלות hispaales
השתּדלות histadles
הוצאה hojcue
הודעה hojdue
הורג hojreg
הוספה hojsufe
הושענא,⸗רבּה hojšaane,-rabe
המן⸗טאַש humen-taš
העזה huze


עיבּור⸗יאָר Iber-jur
איציק icik
עיקר ikor
עילוי ile
אומבּרחמנותדיק imbrachmunesdik
אומה ime
עינוי, ענוים ine, iniim

↤ 29

ענין injen
איר ior (chojdeš)
עיפּוש ipeš
איסור isor (farbot)
איסר isor (numen)
אשה, נשים iše, nušim
עובדא,⸗דות iwde,-es
עברי iwre


יעקב Jaakew
יענקל jaankl
יבּשה jabule
יחסן jachsn
יד⸗אחת jad-aches
יצר⸗הרע jajcer-hore
יקרות jakres
ים jam
ירדן jardn
ירשענען jaršenen
יישר⸗כּוח jašer-kojach
יחזקאל jechezkl
ידוע jedie (bawist)
ידיעה jedie (melding)
יפהפיה jefajfie
יהודי, יאַהודי jehidi
יהודית jehidis

↤ 30

יהושע jehojšie
ילד jejled
יללה jelule
ימח⸗שמו jemach-šmoj
יניקה jenike
ירא⸗שמים jere-šomajim
יריד jerid
ירידה jeride
ירושה jeriše
ירושלים jerišulajim
ירמיה jermje
יסורים jesirim
יסוד jesod
יתומה jesojme
ישעיה ješaje
ישועה ješie
ישיבה ješiwe
יצחק jicchok
יחוס jiches
יהודה jide
יהודית jides
יאוש jieš
יראת⸗הכּבוד jir’as-hakuwed
ישראל jisruel
ישוב,⸗הדעת jišew,-hadaas
יזכּור jizkor

↤ 31

יוצא מן הכּלל jojce-min-haklal
יוצא זיין jojce zaan
יוחנן jojchenen
יואל jojl
יונה jojne
יורד jojred
יורש jojreš
יושר jojšor
יובל jojwl
יום⸗הדין jom-hadin
יום⸗כּיפּור jom-kipor
יוסף josef
יום⸗טוב jontew
יחיד juchid
יתום jusem
יוון juwn


קערה Kaare
כּעס kaas
כּעסן kaasn
קבּצן kabcn
קבּלה kabule
קבּלת⸗פּנים kabules-punim
קצב kacew
כּך⸗הוה kach-hawe
קדיש kadiš

↤ 32

קדחת kaduches
כּפל kajfl
כּלי kajle
קיסר kajsor
קבר,⸗אָבות kajwer,-uwes
כּלה kale
קלמן kalmen
קל⸗וחומר kal-wechojmer
קמיע kamaje
קמצן kamcn
כּמה karne
כּמות kames
כּפּרה kapure
כּתריאל kasriel
קשיא, ⸗ות kaše, -es
כּשרן kašern
כּוונה kawune
כּדאַי kedaa
כּדי kedaj
קדושה kediše
כּדומה kedojme
קהילה kehile
כּלב kejlew
קרן kejrn
כּסדר kesajder
קיבּוץ kibec

↤ 33

כּיבּוד kibed
קיצור kicor
קידוש,⸗השם kideš,-hašem
קיום kiem
כּמעט kimat
[קונדס, ⸗ים; קונדעס, ⸗דייסים [kindes, -dajsim
קינה kine (kluglid)
קנאה kine (mekane zaan)
כּינים kinim
כּסא⸗הכּבוד kise-hakuwed
כּסלו kislew
כּישוף kišef
כּיוון kiwn
כּזב kizew
כּלי⸗קודש klaj-kojdeš
כּלי⸗זין klaj-zajin
כּלל klal
קלעזמער, כּלי⸗זמר klezmor
קליפּה klipe
כּלומרשט klojmeršt
קללה klule
קנס⸗מאָל knas-mul
קניה knie
כּוח kojach
קודם,⸗כּל kojdem,-kol
כּהן kojhen, kojn

↤ 34

כּולל זיין kojlel zaan
קונה,⸗שם זיין kojne,-šem zaan
כּורעים kojrim (faln)
כּל kol (ale)
קול,⸗קורא kol,-kojre
כּלבּוניק kolbojnik
כּלערליי kolerlaj
כּל⸗ישראל kol-jisruel
כּל⸗נדרי kol-nidre
כּל⸗זמן kol-zman
קרבּן korbn
כּוס kos
כּרך krach
[קריע [krie (aaz)
קריעה krie (raasn)
קריאת⸗שמע krišme
קרובהשאַפט krojwešaft
כּתב,⸗יד ksaw,-jad
כּתובּה ksibe
יקותיאל ksil
כּתיבה וחתימה טובה ksiwe wechsime tojwe
קדוש kudeš
קהל kuel
קרוב kurew
קשה kuše
כּשר kušer

↤ 35

כּבוד kuwed
קבורה kwire


לחלוטין Lachlitn
לאחדים l’achudim
ל״ג⸗בּעומר lag-bojmor
לייכעץ; ליחות lajchec, lajches
לאה laje
ליהודים lajehidim
לוי lajwe
למדן lamdn
ל״ו, למד⸗וואָוו lamed-wuw
לאַטכענען; לקחענען latchenen
לאַוו law
לץ ec
לחיים lechajim
לכתחילה lechatchile
לכל⸗הדעות lechol-hadajes
לכל⸗הפּחות lechol-hapuches
לצנות lecunes
לערך leejrech
לפי⸗ערך lefi-ejrech
לגמרי legamri
להבדיל lehawdl
לאיבּוד lejibed
למאַי lemaa

↤ 36

למען⸗השם leman-hašem
למזל lemazl
למשל lemušl
לפּנים lepunim
לעת⸗עתּה lesate
לסוף lesof
לטובת letojwes
לוויה lewaje
לבנה lewune
להכעיס Ihaches
לוח liach
לולב lilew
לימוד limed
לויתן liwjusn
לא,⸗די, ⸗יוצלח loj,-daa, -jiclech
לומדות lomdes
לכן luchn
להוט luet
לשון,⸗הקודש lušn,-kojdeš


מאכל Maachl
מעלה maale
מעמד maamed
מאמין maamin
מעריב maarew (dawnen)
מערב maarew (zaat)

↤ 37

מאַריך זיין maarich zaan
מעשה, מעשיות maase, -s
מעשים maasim
מבּול mabl
מצה mace
מצב macew
מהיכא⸗תּיתי machetajse
מחלה machle
מחלוקת machlojkes
מחמד machmed
מחמת machmes
מחנה machne
מחרים זיין machrim zaan
מכשפה machšajfe
מכשיר machšer
מחשבה machšuwe
מחזור machzor
מציל זיין macl zaan
מצליח זיין macliach zaan
מדרגה madrajge
מדריך זיין madrich zaan
מפקיר זיין mafkir zaan
מפסיק זיין mafsik zaan
מפטיר maftir
מגע⸗ומשא mage-mase
מגיד magid

↤ 38

מכין זיין majchin zaan
מאה maje
מילא majle
מלך majlech
מליץ⸗יושר majlic-jojšor
ממיתן majmesn
מאיר major
מה⸗יפית majufes
מבין majwn
מכּבּי makabi
מכּה make
מקפּיד זיין makpid zaan
מקריב זיין makriw zaan
מל זיין mai zaan
מלבּוש malbeš
מלכות malches
מלאך,⸗המות malech,-hamuwes
מעלה⸗גרהן malegajren
מלכּה malke
מלווה malwe
ממש mameš
ממשות mamušes
ממזר mamzor
מאנס זיין m’anes zaan
מנהיג manhig
מה⸗נשתּנה maništane

↤ 39

מפּיל זיין mapl zaan
מפּלה mapule
מרים marjem
מרשעת maršas
משא mase (last)
משא⸗ומתּן mase-matn
משכּיל maskil
מסכּים זיין maskim zaan
מסקנא maskune
מתמיד masmid
מסרן masorn
מספּיד זיין maspid zaan
מתרה זיין masre zaan
משגיח mašgiach
משקה, ⸗קאות maške, -kues
משכּון maškn
משמעות mašmues
משפּיע זיין mašpie zaan
משתּין זיין maštn zaan
מטבּע matbaje
מתּיר זיין matir zaan
מתּתיהו matisjuhi
מטמון matmen
מטריח זיין matriach zaan
מבטיח זיין mawtiach zaan
מזהיר זיין mazhir zaan

↤ 40

מזיק mazik
מזל,⸗טוב mazl-tow
מעבר⸗לים meajwer-lejam
מצער זיין mecaer zaan
מצבה mecajwe
מכבּד זיין mechabed zaan
מחבּר mechaber
מחיה mechaje
מחיב זיין mechajew zaan
מחלל זיין mechalel zaan
מכשף mechašef
מחיצה mechice
מחוצף mechicef
מחויב mechijew
מחילה mechile
מחותּן mechitn
מיכל mechl
מציאה mecie
מודיע זיין medie zaan
מדינה medine
מדרש medreš
מודעה medue
מפרנס זיין mefarnes zaan
מפרסם זיין mefarsem zaan
מפונק mefinek
מפורסם meforsem

↤ 41

מגיר זיין megajer zaan
מגפה megajfe
מגלה זיין megale zaan
מגזם זיין megazem zaan
מגילה megile
מגולגל ווערן megilgl wejrn
מגושמדיק megišemdik
מהלך mehalech
מהומה mehime
מהות mehis, mehus
מיאש זיין זיך mejaeš zaan zech
מישב זיין זיך mejašew zaan zech
מיוחס mejiches
מקח mejkach
משך mejšech
מקבּר זיין mekaber zaan
מקבּל זיין mekabl zaan
מקצר זיין mekacer zaan
מקדש זיין mekadeš zaan
מקים זיין mekajem zaan
מקנא זיין mekane zaan
מקרב זיין mekarew zaan
מקובּל mekibl
מקוים ווערן mekijem wejrn
מלמד melamed
מליצה melice

↤ 42

מלוכה meliche
מלאכה meluche
ממילא memajle
ממלא זיין memale zaan
ממלא⸗מקום memale-mukem
ממונה memine
ממשלה memšule
מנצח זיין menacajach zaan
מנחם menaehem
מנדב זיין menadew zaan
מנקר menaker
מנשה menaše
מנוחה meniche
מניעה menie
מנוול meniwl
מנורה menojre
מרחם זיין זיך merachem zaan zech
אם⸗ירצה⸗השם (אי״ה) mercešem
מרחץ merchec
מרחק merchek
מרידה meride
מרוצה ווערן merice wejrn
מת mes
משמח זיין זיך mesamajach zaan zech
מסוגל זיין mesigl zaan
מסוכּן mesikn

↤ 43

מסופּק זיין mesipek zaan
מסירה mesire
מסירת⸗נפש mesires-nejfeš
מעת⸗לעת mesles
מסורה mesojre
משדך זיין mešadech zaan
משער זיין mešajer zaan
משלח זיין mešalajach zaan
משיח mešiach
משוגעת mešigaas
משוגע mešige
משולח mešilech
משומד mešimed
משונה, ⸗דיק mešine, -dik
משופּעדיק mešipedik
משורר mešojror
משרת mešures
מטהר זיין metaher zaan
מטמא זיין metame zaan
מטופּל metipl
מטורף metiref
מטושטש metišteš
מתּנה metune
מביש זיין mewaješ zaan
מבטל זיין mewatl zaan
מבזה זיין mewaze zaan

↤ 44

מזכּה זיין mezake zaan
מזומן mezimen
מזוזה mezize
מעובּרת m’ibejres
מצד micad
מיכאל michuel
מצרים micrajim
מצווה micwe
מדבּר midbor
מידה mide
מיעוט miet
מופלג mifleg
מי⸗יודע mi-jedaje
מאוימדיק m’ijemdik
מכּוח mikojach
מכּל⸗שכּן mikolškn
מקווה mikwe
מלחמה milchume
מילה mile
מום mim
מומחה mimche
מין min
מנחה minche
מיני mine
מן⸗הסתּם minestam
מנהג minheg

↤ 45

מנין minjen
מיאוס mis
מסחר mischor
מיתה,⸗משונה mise,-mešine
מתנגד misnaged
מוסר misor
מתפּלל זיין mispalel zaan
מסתּמא mistume
מתוודה זיין זיך miswade zaan zech
מי⸗שבּרך mi-šebajrech
מושלם mišlem
משניות mišnajes
משנה mišne
משפּט mišpet
משפּחה mišpuche
משתּדל זיין זיך mištadl zaan zech
מושווה ווערן mišwe wejrn
מטה mite
מותּר miter
מזבּח mizbajach
מזרח mizrach
מזרחי mizruchi
מוצאי⸗שבּת moce-šabes
מוח mojach
המוציא mojce
מוכר⸗ספרים mojcher-sfurim

↤ 46

מוחל זיין mojchl zaan
מודה זיין mojde zaan
מופת mojfes
מוהל mojl
מורא mojre
מורד זיין mojred zaan
מוסר⸗נפש זיין זיך mojser-nefeš zaan zech
מוסיף זיין mojsif zaan
משה mojše
מושב,⸗זקנים mojšew,-zkajnim
מרדכי mordche
מעות,⸗חיטין mues,-chitn
מגן⸗דוד mugn-duwid
מקום mukem
מקור muker
מלא mule
ממה⸗נפשך munešach
מרה⸗שחורה mure-šchojre
מוסר musor
משל mušl


נחת Naches
נחלה, ⸗לאות nachle, -s
נחמן nachmen
נדן nadn
נפקא⸗מינה nafke-mine

↤ 47

נפתּלי naftule
נדר najder
נר⸗תּמיד najr-tumid
נע⸗ונד na-wenad
נחמיה nechemje
נחמה nechume
נדן nedan
נדבה neduwe
נוגע זיין negaje zaan
עין⸗הרע nehore
נפש nejfeš
נעלם ווערן nejlem wejrn
נאמן nejmen (kasir)
נקבה nekajwe
נקמה nekume
נקודה nekide
נאמנות nemunes
נס nes
נסיעה nesie
נשמה nešume
נטיה netie
נבלה newajle
נבואה newie
נבלה newule
נבּול⸗פּה nibl-pej
ניצוץ nicec

↤ 48

ניחא niche
ניצול ווערן nici wejrn
נצחון nicuchn
נפטר niftor
ניגון nign
נעילה n‘ile
נמאס ווערן nimes wejrn
נמשל nimšl
נוסח, ⸗חאות nisech, -schues
ניסן nisn
נסיון nisojen
נתפּעל ווערן nispuel wejrn
נשרף nisref
נישקשה niškuše
נשתּומם ווערן ništoimem wejrn
ניטל nitl
נבהל ונשתּומם ווערן niwl-weništojmem wejrn
נח nojach
נואף nojef
נוהג זיין זיך nojheg zaan zech
נוקם זיין זיך nojkem zaan zech
נושא⸗חן זיין noise-chajn zaan
נוטה זיין nojte zaan
נחום nuchem
נגיד nugid
נתן nusn

↤ 49

נטע nute
נביא nuwi
נזיר nuzir


עוף Of
אוצר ojcer
אופן ojfn
עוקר זיין ojker zaan
עולם,⸗הבּא, ⸗הזה ojlem,-habe, -haze
אורח ojrach
עוסק זיין ojsek zaan
עושר, עשירים ojšor, aširim
עובר זיין, ⸗בּטל ojwer zaan, -butl
עוזר ojzor
עול ol
אָרצה orce
אות, ⸗תּיות os, ojsies
אָב ow


פּחדן Pachdn
פּחד pached
פּאה paje
פּגר pajger
פּרי, ⸗רות pajre, -s
פּרק pajrek
פּירוש pajreš

↤ 50

פּסח pajsach
פּרצוף parcef
פּרעה pare
פּרנס parnes
פּרנסה parnuse
פּרשה, ⸗שיות parše, -es
פּסלען paslen
פּטרן patorn
פּוגע בּכּבוד זיין pegaje-bekuwed zaan
פּגימה pegime
פּה־אחד pej-ejchod
פּגירה pegire
פּרץ pejrec
פּרא⸗אָדם pejre-udem
פּדיון pidjen
פּעולה p’ile
פּלפּול pilpl
פּנחס pinches
פּנקס pinkes
פּורים pirim
פּלטה plajte
פּלוניתטע plojniste
פּני pnaj
פּועלי⸗ציון pojele-cien
פּועלן pojeln
פּרוכת porojches

↤ 51

פּושע⸗ישראל poše-jisruel
פּרט prat
פּרוטה prite
פּסק,⸗דין psak,-din
פּשט pšat
פּשטל pšetl
פּשיטא pšite
פּשרה pšure
פּטירה ptire
פּנים punim
פּרוש pureš
פּריץ puric
פּסוק pusik
פּסול pusl
פּשוט pušet
פּטור puter


רעש Raaš
רבּ, ר׳ rab
רבּותי rabojsaa
רבּנות rabunes
ירחמיאל rachmil
רחמים rachmim
רחמנא⸗לצלן rachmune-liclon
רחמנות rachmunes
ריח rajach

↤ 52

ראַיה raje
רעיון rajen
ראשית rajšis
ריווח rajwach
רק rak (nor)
[ראַק [rak (balchaj)
רש״י raše
רבּי, רבּיים rebe, -ajim
רבּיצין rebecn
רוצח recajach
רכילות rechiles
רציחה reciche
רצועה recie
רדיפה redife
רפואה refie
רפאל refuel
רגע rege
רמז rejmez
רשימה rešime
רשות rešis
רוח riach
רבּונו⸗של⸗עולם ribojne-šel-ojlem
ראיה rie
רוגזא rigze
רשעות rišes
ריווע riwe

↤ 53

רבקה riwke
ראובן riwn
רוחניות rochnies
רודפן rojdefn
רופא rojfe
רוגז rojgez
רושם rojšem
ראש,⸗חודש roš,-chojdeš
ראש⸗השנה rošešune
רוב row
רחל ruchl
רצון rucn
רעה rue
רשע ruše
ראשי⸗תּיבות ruše-tajwes
רב, רבּנים ruw, rabunim


סך,⸗הכּל Sach,-hakl
שכל sajchl
סדר sajdor
ספר,⸗תּורה sajfor,-tojre
סכּנה sakune, skune
סם sam
ס״ם sam (sutn)
סמבּטיון sambatjen
סנדק sandik

↤ 54

סרסר sarsor
סבלן sawlen
סכך schach
שכר,⸗לימוד schar,-limed
סכום schum, schim
שכירות schires
סחורה schojre
סדרה sedre
שדרה sedre (riknbajn)
ספרדיש sfardiš
ספירה sfire
סגולה sgile
סיבּה sibe
סכסוך sichsech
סעודה side
סידור sidor
סיום siem
סוכּה sike
סוכּות sikes
שמחה simche
שמחת⸗תּורה simches-tojre
סימן simen
סיני sinaa, sinai
סיוון siwn
סליחות sliches
סמך smach

↤ 55

סמיכות smiches
סוד sod
סוף,⸗כּל⸗סוף sof,-kol-sof
סוחר sojchor
סופר sojfor
סומך זיין זיך sojmech zaan zech
שונא sojne
סותר זיין sojser zaan
סובל זיין sojwl zaan
שרפה srajfe
שררה srure
סתּם stam
סתּירה stire
ספק sufik
שרה sure
שטן sutn
סביבה swiwe
סברא, ⸗רות swure, -es


שייכות Šaaches, Šajches
שאלה šaale
שבּת šabes
שבּת⸗צו⸗נאַכט šabejs-cu-nacht
שבּתי⸗צביניק šabse-cwinik
שכנא šachne
שחרית šachris

↤ 56

שדכן šadchn
ישעיה šaje
שייך šajech
שייגעץ, שקצים šajgec, škucim
שנית šajnis
שבט šajwet
שלח⸗מנות šalachmunes
שמאי šame
שמש šames
הושענא⸗רבּה šane-rabe
שער šar
שכנה šchajne
שכינה šchine
שחיטה šchite
שהחינו šechejuni
שעכטן (שחטן) šechtn
שד šed
שדרה šedre (riknbajn)
שפע šejfe
שקל šejkl
שקר šejkor
שטח šejtach
שליח, שלוחים šeliach, šlichim
שם šem
שידוך šidech
שיע, יהושע šie

↤ 57

שהיות šies
שפרה šifre
שגעון šiguen
שיכּור šikor
שיקסע šikse
שולחן⸗ערוך šilchn-urech
שום šim
שמעון šimen
שמשון šimšn
שינוי šine
שיר šir (lid)
[שיר ניט [šir nit
שיעור šir (mus)
שיריים širajim
שורה šire
שושן⸗פּורים šišn-pirim
שיטה šite
שותּף šitef
שבעה šiwe
יישר⸗כּוח škojach, jašerkojach
שלימות šlajmes
שליחות šliches
שלים⸗מזל šlimazl
שליטה šlite
שלמה šlojme
שלושים šlojšim

↤ 58

שמד šmad
שמעיה šmaje
שמע⸗ישראל šma-jisruel
שמריה šmarje
שמיעה šmie
שמואל šmil
שמירה šmire
שמונה⸗עשרה šmonesre, šemenesre
שניאור šnajor
שוחד šojched
שוחט šojchet
שופט šojfet
שופר šojfor
שומר šojmor
שורש šojreš
שוטה šojte
שלש⸗סעודות šolešides
שואל šool
שתּדלן štadlen
שטות štis
שעה šu
שכן šuchn
שפל šufl
שלום,⸗עליכם šulem,-alajchem
שבח šwach

↤ 59

שבט šwat
שבועה šwie
שבועות šwies


תּאווה Taawe
טענה taane
טעם taam
תּענוג taanig
תּכלית tachles
תּכריכים tachrichim
תּכשיט tachšit
תּחתּונים tachtojnim
תּיכּף⸗ומיד tajkef,-imijad
טבת tajwes
תּקיף takif
תּקנה takune
טלית,⸗קטן tales,-kutn
תּלין taljen
תּלמיד talmid
תּלמוד,⸗תּורה talmid,-tojre
תּם, תּמעוואַטע tam, tamewate
תּמצית tamcis
תּמוז tamiz
תּנחום tanchim
תּרבּות tarbis
טרפות tarfes

↤ 60

תּרגום targim
תּרעומות tarimes
תּחית⸗המתים tchies-hamajsim
תּחילת tchiles
תּחום tchim
תּחינה tchine
טבע tejwe
תּל tel
תּנ״ך tenach
טרחא terche
תּירוץ terec
תּפילה tfile
תּפילין tfiln
תּפיסה tfise
תּהום thom
תּיקון,⸗טעות tikn-tues
תּהילים tilim
טומאה time
טינוף tinef
תּשעה⸗בּאָב tišebuw, tišebow
תּשרי tišri
טיפּש tipeš
תּקיעה tkie
תּקיעת⸗כּף tkies-kaf
תּקופה tkife
תּליה tlie

↤ 61

תּמימות tmimes
תּנאַי, תּנאָים tnaa, tnuim
תּנועה tnie
תּוך toch
תּוכחה tojcheche
טועה זיין זיך toje zaan zech
תּופס זיין tojfes zaan
תּוהו⸗ובוהו tojhi-wewojhi
תּורה tojre
תּוספות tojsefes
תּושב tojšew
טובה tojwe
טביה tojwje
טובל זיין tojwl zaan
טרייף (טרפה) trajfe
תּרופה trife
תּשובה tšiwe
תּחת tuches
טעות tues
טמא tume
תּמיד tumid
תּענית tunes
תּביעה twie (taane)
תּבואה twie (brojt)
טבילה twile

↤ 62



אָדם⸗הראשון Udem-horišn
אָדר uder
אָדון udn
עליו⸗השלום ulew-hašulem
אָמן umajn
עמוד umed
ענו unew
ערי⸗מקלט ure-miklet
ערב urew
ערל url
אָרון,⸗קודש urn,-kojdeš
אָסור user
עתיד usid
אָשר ušer
עבר uwer
אבות uwes
אָבל uwl


וועד Waad
ויצעקו wajicaki
ויברח wajiwrach
וושט wajšet
וותּרן watren
ווידוי wide
וויכּוח wikiach

↤ 63



זכר Zajchor
ז״ל zal
זלמן zalmen
זכריה zcharje
זכיה zchie
זכות,⸗אָבות zchis,-uwes
זאב zejw
זכרונו⸗לברכה zichrojne-liwruche
זכּרון zikurn
זיווג ziweg
זקנה zkajne
זמן zman
זמירות zmires
זנות znis
זכיות zochjes
זוכה זיין zojche zaan
זוהר zojhor
זולל⸗וסובא zojlel-wesojwe
זונה zojne
זול zol
זריעה zrie
זכר zuchor
זקן zukn
זרח zurech