מעשה ג מחיגר חלק א

מַעֲשֶׂה אַמָאל אִיז גֶעוֶוען אַ חָכָם. פַאר זַיין טוֹיט הָאט עֶר גֶערוּפְן זַיינֶע קִינְדֶער אוּן זַיין מִשְׁפָּחָה אוּן הָאט זֵיי גֶעלָאזְט צַוָואָה. אַז זֵיי זָאלְן אָנְטְרִינְקֶען בֵּיימֶער. אִיר מֶעגְט עוֹסֵק זַיין אִין אַנְדֶערֶע פַּרְנָסוֹת אוֹיךְ. נָאר דָאס זָאלְט אִיר זֶען תָּמִיד צוּ טָאן, אָנצוּטְרִינְקֶען בֵּיימֶער. דֶער נָאךְ אִיז דֶער חָכָם גֶעשְׁטָארְבְּן. אוּן הָאט גֶעלָאזְט קִינְדֶער. אוּן עֶר הָאט גֶעהַאט אֵיין זוּן וָואס עֶר הָאט נִישְׁט גֶעקָאנְט גֵיין. שְׁטֵיין הָאט עֶר יָא גֶעקָאנְט, נָאר גֵיין הָאט עֶר נִישְט גֶעקָאנְט. פְלֶעגְן אִים דִי בְּרִידֶער גֶעבְּן סִיפּוּק אוֹיף זַיין פַּרְנָסָה. אוּן זֵיי הָאבְּן אִים אַזוֹי פִיל גֶעגֶעבְּן, בִּיז עֶס אִיז אִים נָאךְ אִיבֶּערְגֶעבְּלִיבְּן.

[באַאַרבעטן] דער זון וואס קען נישט גיין פארט קיין לייפציק, און גזלנים פאלן אויף אים אן

הָאט עֶר זִיךְ צוּנוֹיפְגֶעזַאמְלְט בִּיסְלֶעכְוַוייז^[1] דָאס וָואס עֶס אִיז אִים אִיבֶּערְגֶעבְּלִיבְּן חוּץ פַּרְנָסָה. בִּיז עֶר הָאט זִיךְ אָנגֶעזַאמְלְט אַסַאךְ גֶעלְט. הָאט עֶר זִיךְ מְיַישֵׁב גֶעוֶוען. נָאךְ וָואס זָאל אִיךְ בַּיי זֵיי קִצְבָה נֶעמֶען בֶּעסֶער וֶועל אִיךְ אָנהֵייבְּן מַשָׂא וּמַתָּן צוּ טָאן אוּן כָאטְשֶׁע^[2] עֶר הָאט נִישְט גֶעקֶענְט גֵיין. הָאט עֶר זִיךְ מְיַישֵׁב גֶעוֶוען. עֶר וֶועט זִיךְ דִינְגֶען אַ פוּר^[3] מִיט אַ נֶאֱמָן^[4] מִיט אַ בַּעַל עֲגָלָה. אוּן וֶועט מִיט זֵיי פָארְן קֵיין לַייפְּצִיק. וֶועט עֶר קֶענֶען פִירְן דֶעם מַשָׂא וּמַתָּן. כָאטְשֶׁע עֶר קָאן נִישְט גֵיין.
וִוי דִי מִשְׁפָּחָה הָאט דָאס דֶערְהֶערְט אִיז דָאס זֵיי זֵייעֶר וואוֹיל גֶעפֶעלְן. אוּן הָאבְּן אוֹיךְ גֶעזָאגְט: נָאךְ וָואס זָאלְן מִיר אִים גֶעבְּן הַסְפָּקָה. בֶּעסֶער לָאז עֶר זִיךְ מַאכְן אַ פַּרְנָסָה. אוּן הָאבְּן אִים נָאךְ צוּגֶעלֵייגְט גֶעלְט. כְּדֵי עֶר זָאל קֶענֶען פִירְן דֶעם מַשָׂא וּמַתָּן. הָאט עֶר אַזוֹי גֶעטָאן. אוּן הָאט זִיךְ גֶעדוּנְגֶען אַ פוּר אוּן אַ נֶאֱמָן אוּן אַ בַּעַל עַגָלָה, אוּן אִיז גֶעפָארְן. אוּן אִיז גֶעקוּמֶען צוּ אַ קְרֶעטְשְׁמֶע. הָאט דֶער נֶאֱמָן גֶעזָאגְט אַז מֶען זָאל דָארְט נֶעכְטִיקְן. הָאט עֶר נִישְט גֶעוָואלְט וָואס זֵיי הָאבְּן אִים גֶעבֶּעטֶן. אוּן עֶר הָאט זֵיי אִיבֶּערְגֶעשְׁפַּארְט^[5]. זֶענֶען זֵיי אַוֶועק גֶעפָארְן פוּן דָארְט אוּן זֶענֶען פַארבְּלָאנְזֶעט^[6]. גֶעוָוארְן אִין אַ וַואלְד. זֶענֶען זֵיי אָנְגֶעפַאלְן גַזְלָנִים^[7].

אוּן דִי גַזְלָנִים זֶענֶען גֶעוָוארְן עַל פִּי מַעֲשֶׂה. עֶס אִיז אַמָאל גֶעוֶוען הוּנְגֶער. אִיז אֵיינֶער גֶעקוּמֶען אִין שְׁטָאט אַרַיין אוּן הָאט אוֹיסְגֶערוּפְן: וֶוער עֶס וִויל עֶסְן זָאל צוּ אִים קוּמֶען. זֶענֶען צוּ אִים גֶעקוּמֶען כַּמָה מֶענְטְשְׁן. הָאט עֶר גֶעזֶען דִי מֶענְטְשְׁן וָואס קוּמֶען אִים נִישְט צוּ נִיץ^[8]. הָאט עֶר זֵיי מַדְחֶה גֶעוֶוען, צוּ אֵיינֶעם הָאט עֶר גֶעזָאגְט דוּ קָאנְסְט זַיין אַ בַּעַל מְלָאכָה. אוּן צוּ דֶעם הָאט עֶר גֶעזָאגְט דוּ קָאנְסְט זַיין אִין אַ מִיל. אוּן הָאט אוֹיסְגֶעקְלִיבְּן נָאר קְלוּגֶע יוּנְגְן. אוּן אִיז מִיט זֵיי גֶעגַאנְגֶען אִין וַואלְד אַרַיין. אוּן הָאט זֵיי אָנְגֶערֶעדְט אַז זֵיי זָאלְן וֶוערְן גַזְלָנִים. בַּאֲשֶׁר פוּן דַאנֶעט^[9] גֵייעֶן וֶועגְן, קֵיין לַייפְּסִיק אוּן קֵיין בְּרֶעסְלָא. אוּן צוּ אַנְדֶערֶע עֶרְטֶער. פָארְן דָא דוּרְךְ סוֹחְרִים. וֶועלן מִיר זֵיי רַאַבֶּעוֶוען. וֶועלְן מִיר הָאבְּן גֶעלְט (אַזוֹי הָאט דֶער גַזְלָן וָואס הָאט פְרִיעֶר אוֹיסְגֶערוּפְן אִין שְׁטָאט זֵיי אָנְגֶערֶעדְט) זֶענֶען דִי גַזְלָנִים אָנְגֶעפַאלְן אוֹיף זֵיי (דְהַיינוּ אוֹיף דֶעם וָואס הָאט נִישְט גֶעקָאנְט גֵיין אוּן אוֹיף זַיינֶע מֶענְטְשְׁן דְהַיינוּ דֶער נֶאֱמָן מִיט דֶעם בַּעַל עַגָלָה).
דֶער נֶאֶמָן אוּן דֶער בַּעַל עַגָלָה הָאבְּן גֶעקָאנְט אַנְטְלוֹיפְן, זֶענֶען זֵיי אַנְטְלָאפְן גֶעוָוארְן^[10]. אוּן עֶר אִיז גֶעבְּלִיבְּן אוֹיף דֶעם וָואגְן. זֶענֶען דִי גַזְלָנִים צוּ אִים גֶעקוּמֶען אוּן הָאבְּן בַּיי אִים אַוֶועקְגֶענוּמֶען דָאס קֶעסְטְל מִיט גֶעלְט. אוּן הָאבְּן אִים גֶעפְרֶעגְט: וָואס זִיצְסטוּ? הָאט עֶר גֶעעֶנְפֶערְט עֶר קָאן נִישְט גֵיין. אוּן זֵיי הָאבְּן בַּיי אִים גֶערַאבֶּעוֶועט דָאס קֶעסְטְל אוּן דִי פֶערְד. אוּן עֶר אִיז גֶעבְּלִיבְּן אוֹיף דֶעם וָואגְן. אוּן דֶער נֶאֱמָן מִיט דֶעם בַּעַל עַגָלָה וָואס זֵיי זֶענֶען אַנְטְלָאפְן גֶעוָוארְן הָאבְּן זִיךְ מְיַישֵׁב גֶעוֶוען. בַּאֲשֶׁר זֵיי הָאבְּן גֶענוּמֶען פְּרוּקְלַאדְן^[11] בַּיי פְּרִיצִים נָאךְ וָואס זָאלְן זֵיי זִיךְ אוּמְקֶערְן אַהֵיים. זֵיי קָאנֶען קוּמֶען אִין קֵייטְן אַרַיין. בֶּעסֶער וֶועלְן זֵיי דָארְט בְּלַייבְּן (דָארְט וִוי זֵיי זֶענֶען אַהִין אַנְטְלָאפְן גֶעוָוארְן) אוּן וֶועלְן דָארְט זַיין אַ נֶאֱמָן אוּן אַ בַּעַל עַגָלָה.
אוּן דֶער וָואס הָאט נִישְט גֶעקָאנְט גֵיין. וָואס עֶר אִיז גֶעבְּלִיבְּן אוֹיף דֶעם וָואגְן. כָּל זְמַן עֶר הָאט נָאךְ גֶעהַאט דִי סוּכַארֶעס^[12] וָואס עֶר הָאט מִיט גֶענוּמֶען פוּן דֶער הֵיים הָאט עֶר זֵיי גֶעגֶעסְן. דֶער נָאךְ אַז דָאס אִיז שׁוֹין אוֹיסְגֶעגַאנְגֶען אוּן עֶר הָאט נִישְט גֶעהַאט צוּ עֶסְן. הָאט עֶר זִיךְ מְיַישֵׁב גֶעוֶוען. וָואס טוּט מֶען. הָאט עֶר זִיךְ אַרָאפּ גֶעוָוארְפְן פוּן דֶעם וָואגְן עֶר זָאל עֶסן גְרָאז. הָאט עֶר גֶענֶעכְטִיקְט אַלֵיין אִין פֶעלְד. אוּן עֶר אִיבֶּערְגֶעשְׁרָאקְן גֶעוָוארְן. אִיז בַּיי אִים אַוֶועקְגֶענוּמֶען גֶעוָוארְן דֶער כֹּחַ, הָאט עֶר שׁוֹין נִישְט גֶעקֶענְט אֲפִילוּ שְׁטֵיין. נָאר רוּקְן זִיךְ. אוּן עֶר פְלֶעגְט עֶסְן דָאס גְרָאז וָואס עֶס אִיז גֶעוֶוען אַרוּם אִים. אוּן כָּל זְמַן עֶר הָאט גֶעקֶענְט דֶערְלַאנְגֶען צוּם גְרָאז^[13] אוּן עֶסְן, הָאט עֶר גֶעגֶעסְן. דֶער נָאךְ אַז עֶס אִיז שׁוֹין אוֹיסְגֶעגַאנְגֶען דָאס גְרָאז אַרוּם אִים אַז עֶר הָאט שׁוֹין נִישְׁט גֶעקֶענְט דֶערְלַאנְגֶען^[14]. הָאט עֶר זִיךְ אַוֶועקְגֶערוּקְט וַוייטֶער. אוּן הָאט וַוייטֶער גֶעגֶעסְן. הָאט עֶר אַזוֹי גֶעגֶעסְן דָאס גְרָאז אַ צַייט.

[באַאַרבעטן] דער וואס קען נישט גיין האט געפונען אן אבן טוב מיט א סאך סגולות

אַמָאל אִיז עֶר גֶעקוּמֶען צוּ אַ קְרַייטֶעכְץ וָואס עֶר הָאט נָאךְ אַזוֹי אַ קְרַייטֶעכְץ נִישְט גֶעגֶעסְן. אִיז אִים, דֶער קְרַייטֶעכְץ זֵייעֶר גֶעפֶעלְן מַחְמַת עֶר הָאט גֶעגֶעסְן אַ לַאנְגֶע צַייט קְרַייטֶעכְצֶער. אוּן עֶר הָאט זֵיי שׁוֹין גֶעקָאנְט. אוּן אַזוֹי א קְרַייטֶעכְץ, הָאט עֶר נָאךְ נִישְט גֶעזֶען. הָאט עֶר זִיךְ מְיַישֵׁב גֶעוֶוען, עֶר וֶועט עֶס אוֹיסְרַייסְן מִיט דֶעם וָוארְצְל. אִיז גֶעוֶוען אוּנְטֶערְן וָוארְצְל אַ דוּמִיט^[15]. אוּן דֶער דוּמִיט אִיז גֶעוֶוען פִירעֶקִיק^[16] אוּן אִיטְלֶעכֶע זַייט פוּן דֶעם דוּמִיט הָאט גֶעהַאט אִין זִיךְ אַ אַנְדֶער סְגוּלָה. אוֹיף אֵיין זַייט פוּן דֶעם דוּמִיט אִיז גֶעשְׁטַאנֶען אָנְגֶעשְׁרִיבְּן. אַז וֶוער עֶס וֶועט אָנְנֶעמֶען^[17] בַּיי דֶער זַייט. וֶועט עֶס אִים טְרָאגְן אַהִין וואוּ טָאג אוּן נַאכְט קוּמֶען זִיךְ צוּנוֹיף, דְהַיינוּ וואוּ דִי זוּן מִיט דֶער לְבָנָה קוּמֶען זִיךְ צוּנוֹיף אִין אֵיינֶעם. וִוי דֶער הָאט אוֹיסְגֶערִיסְן דָעם קְרַייטֶעכְץ מִיט דֶעם וָוארְצְל (וָואס דָארְט אִיז גֶעוֶוען דֶער דוּמִיט) הָאט זִיךְ מִזְדַמֵן גֶעוֶוען. אַז עֶר הָאט אָנְגֶענוּמֶען בַּיי דֶער זַייט. (דְהַיינוּ בַּיי דֶער זַייט וָואס עֶס אִיז מְסוּגְל עֶס זָאל אִים טְרָאגְן צוּ דֶעם אָרְט וָואס טָאג אוּן נַאכְט קוּמֶען זִיךְ צוּנוֹיף).
הָאט עֶס אִים אַוֶועק גֶעטְרָאגְן אַהִין. וואוּ טָאג אוּן נַאכְט קוּמֶען זִיךְ צוּנוֹיף. עֶר קוּקְט זִיךְ אַרוּם. אוּן עֶר אִיז שׁוֹין דָארְט (וִוי טָאג אוּן נַאכְט דְהַיינוּ דִי זוּן מִיט דֶער לְבָנָה קוּמֶען זִיךְ אִין אֵיינֶעם צוּנוֹיף) הָאט עֶר גֶעהֶערְט וִוי דִי זוּן מִיט דֶער לְבָנָה שְׁמוּעֶסן. אוּן דִי זוּן הָאט זִיךְ גֶעקְלָאגְט פַאר דֶער לְבָנָה. בַּאֲשֶׁר סֶע פַארְהַאנְדְן אַ בּוֹים וָואס דֶער בּוֹים הָאט אַסַאךְ צְוַוייגְן אוּן פֵּירוֹת אוּן בְּלֶעטְלֶעךְ. אוּן אִיטְלֶעכֶע צְוַוייג אוּן אִיטְלֶעכֶע פֶּרִי אוּן אִיטְלֶעכְס בְּלֶעטְל. הָאט אִין זִיךְ אַ בַּאזוּנְדֶערֶע סְגוּלָה. דָאס אִיז מְסוּגְל צוּ קִינְדֶער. אוּן דָאס אִיז מְסוּגְל צוּ פַּרְנָסָה. אוּן דָאס אִיז מְסוּגְל סֶע זָאל הֵיילְן דָאס חוֹלָאַת. אוּן דָאס אִיז מְסוּגְל צוּ אַן אַנְדֶער חוֹלָאַת. אִיטְלְעכְס פִּיצְל^[18] פוּן דֶעם בּוֹים, אִיז מְסוּגָל צוּ אַן אַנְדֶער זַאךְ. אוּן דֶעם בּוֹים וָואלְט מֶען גֶעדַארְפְט אָנטְרְינְקֶען. אוּן אַז מֶען זָאל אִים אָנטְרִינְקֶען, וָואלְט עֶס זֵייעֶר מְסוּגָל גֶעוֶוען. אוּן לֹא דַי אִיךְ טְרִינְק אִים נִישְט אָן, שַׁיין אִיךְ נָאךְ אוֹיף אִים, אוּן פַארְטְרִיקְן אִים.

הָאט זִיךְ דִי לְבָנָה אָנְגֶערוּפְן (צוּ דֶער זוּן) דוּ זָארְגְסְט אַ פְרֶעמְדֶע זָארְג. אִיךְ וֶועל דִיר דֶערצֵיילְן מַיין דַאֲגָה. בַּאֲשֶׁר אִיךְ הָאבּ טוֹיזֶענְט בֶּערְג. אוּן אַרוּם דִי טוֹיזֶענְט בֶּערְג, אִיז דָא נָאךְ טוֹיזֶענְט בֶּערְג. אוּן דָארְט אִיז דָאס אָרְט פוּן שֵׁדִים. אוּן דִי שֵׁדִים הָאבְּן הִינִירְשֶׁע פִיס. הָאבְּן זֵיי קֵיין כֹּחַ נִישְט אִין דִי פִיס. נֶעמֶען זֵיי כֹּחַ פוּן מַיינֶע פִיס. אוּן מַחְמַת דֶעם הָאבּ אִיךְ קֵיין כֹּחַ נִישְט אִין מַיינֶע פִיס. אוּן אִיךְ הָאבּ אַ פּוּל^[19] (דְהַיינוּ אַ שְׁטוֹיבּ) וָואס דֶער פּוּל אִיז אַ רְפוּאָה צוּ מַיינֶע פִיס. קוּמְט אַ וִוינְט אוּן טְרָאגְט אִים אַוֶועק. הָאט זִיךְ דִי זוּן אָנְגֶערוּפְן אַ דָאס^[20] זָארְגְסְטוּ. אִיךְ וֶועל דִיר זָאגְן אַ רְפוּאָה. בַּאֲשֶׁר סֶע פַארְהַאנְדְן אַ וֶועג. אוּן פוּן דֶעם וֶועג צֶעטֵיילְן זִיךְ^[21] כַּמָה וֶועגְן. אֵיין וֶועג אִיז פוּן צַדִיקִים. אֲפִילוּ דֶער צַדִיק וָואס עֶר אִיז דָא, שִׁיט מֶען אִים אוּנְטֶער דֶעם פּוּל פוּן דֶעם וֶועג אִין אִיטְלֶעכְן טְרֶעט^[22]. אוּן אִיטְלֶעכְן טְרֶעט וָואס עֶר טוּט, גֵייט עֶר אַלְץ אוֹיף דֶעם פּוּל. אוּן סֶע פַארְהַאנְדְן אַ וֶועג פוּן אַפִּיקוֹרְסִים אֲפִילוּ דֶער אַפִּיקוֹרֶס וָואס עֶר אִיז דָא, שִׁיט מֶען אִים אוּנְטֶער דֶעם פּוּל אִין אִיטְלֶעכְן טְרֶעט כַּנַּ"ל. אוּן סֶע פַארְהַאנְדְן אַ וֶועג פוּן מְשׁוּגָעִים, אֲפִילוּ אַ מְשׁוּגֶע וָואס עֶר אִיז דָא, שִׁיט מֶען אִים אוּנְטֶער דֶעם פּוּל כַּנַּ"ל. אוּן אַזוֹי אִיז פַארְהַאנְדְן כַּמָה וֶועגְן. אוּן סֶע פַארְהַאנְדְן אַ וֶועג. בַּאֲשֶׁר סֶע פַארְהַאנְדְן צַדִיקִים וָואס זֵיי זֶענֶען מְקַבֵּל אוֹיף זִיךְ יִסוּרִים פִירְן זֵיי דִי פְּרִיצִים אִין קֵייטְן. הָאבְּן זֵיי קֵיין כֹּחַ נִישְט אִין דִי פִיס. שִׁיט מֶען זֵיי אוּנְטֶער פוּן דֶעם פּוּל פוּן דֶעם וֶועג, הָאבְּן זֵיי כֹּחַ אִין דִי פִיס. בְּכֵן זָאלְסְטוּ אַהִין גֵיין וָוארְן דָארְט אִיז דָא אַסַאךְ פּוּל וֶועסְטוּ הָאבְּן אַ רְפוּאָה. אוֹיף דִי פִיס (דָאס הָאט אַלְץ דִי זוּן גֶערֶעדְט צוּ דֶער לְבָנָה) אוּן עֶר הֶערְט דָאס אַלְץ (הַיינוּ דֶער וָואס הָאט קֵיין כֹּחַ נִיט גֶעהַאט אִין דִי פִיס הָאט דָאס אַלְץ גֶעהֶערְט).

המשך מעשה ג